ورد و درشتی پلانەکەی ترەمپ بۆ ئاشتیی نێوان ڕووسیا و ئۆکراینا

ئاڤا نیوز

 

ماڵپەڕی (ئەکسیۆس)ی ئەمریکی وردەکاریی پلانە پێشنیازکراوەکەی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکای بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگی ڕووسیا و ئۆکراینا  ئاشکرا کرد و، بەگوێرەی ماڵپەرەکە، پلانەکە لە 28 خاڵ پێکهاتووە و تێیدا فشار لە ئۆکراینا دەکرێت دەستبەرداری بەشێکی خاکەکەی بێت لە ڕۆژهەڵات و خەونی بوون بە ئەندام لە ناتۆ لەبیر بکات.

 

چیرۆکی سەرەکی: چەند ڕۆژێک پێش ئێستا میدیای ئەمریکا هەواڵی ئەوە بڵاو کرایەوە دۆناڵد ترەمپ پلانێکی بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگی ڕووسیا و ئۆکراینا پێشنیاز کردووە، هەرچی بەرپرسانی مۆسکۆ و کیێڤن بۆچوونی جیاوازیان لەبارەیەوە هەیە.

 

ڕێککەوتنەکە بەمشێوەیە: گرنگترین خاڵەکانی پلانەکەی ترەمپ بەگوێرەی ڕاپۆرتەکەی ماڵپەری ئەکسیۆس بەمشێوەیە:

• هەرێمەکانی قرم، لۆهانسك و دۆنێتسک وەک ناوچەی ژێر دەسەڵاتی ڕووسیا (بە حوکمی ئەمری واقیع) دان بە دۆخەکەیاندا دەنرێت.

•هێزەکانی ئۆکراینا دەبێت لەو بەشەی دۆنێتسک بکشێنەوە کە ئێستا بەدەستیانەوەیە، ناوچەی کشانەوەکەش دەبێتە ناوچەی دابڕێنراو و بێچەک و هێزی ڕووسیاش ناچێتە ناوی.

• ڕووسیا دەستبەرداری ناوچەکانی دیکە کە لە دەرەوەی ئەو پێنج هەرێمە داگیری کردوون، دەبێت.

• ئۆکراینا دەبێت دەستوورەکەی بگۆڕێت و بەڵێن بدات نەچێتە نێو هاوپەیمانیی ناتۆوە، ناتۆش دەبێت بەڵێن بدات لە داهاتوودا ئۆکرانیا وەرنەگرێت.

•  سنووردارکردنی سوپای ئۆکراینا بەمەرجێک  ژمارەی سوپاکەی لە 600 هەزار سەرباز دیاری بکرێت (ئێستا نزیکەی 850 هەزارن).

• واشنتن گەرەنتییەکی ئەمنی دەداتە ئۆکراینا، بەڵام ئەگەر ئۆکراینا هێرش بکاتە سەر ڕووسیا، ئەم گەرەنتییە هەڵدەوەشێتەوە.

• فڕۆکە جەنگییەکانی ئەورووپا لە پۆڵەندا جێگیر دەکرێن، بەڵام ناتۆ هیچ هێزێک ناباتە ناو خاکی ئۆکراینا.

•  ئۆکراینا مافی ئەوەی دەبێت ببێتە ئەندامی یەکێتیی ئەورووپا.
•  100 ملیار دۆلار لە پارە سڕکراوەکانی ڕووسیا بۆ ئاوەدانکردنەوەی ئۆکراینا تەرخان دەکرێت (ئەمریکا 50٪ی قازانجەکەی دەبات). ئەورووپاش 100 ملیار دۆلاری دیکە زیاد دەکات.

• سزا ئابوورییەکانی سەر ڕووسیا قۆناغ بە قۆناغ هەڵدەگیرێن و ڕووسیا دەگەڕێندرێتەوە بۆ کۆمەڵەی هەشت (G8) و بازاڕە جیهانییەکان.

•   ئۆکراینا دەبێت لە ماوەی 100 ڕۆژدا هەڵبژاردن ئەنجام بدات.

•  هەموو دیل و تەرمەکان ئاڵوگۆڕ دەکرێن.

•  لێخۆشبوونی گشتی بۆ هەموو بەشداربووانی جەنگ دەردەکرێت.

•  وێستگەی ئەتۆمیی زاپۆریژیا بە سەرپەرشتیی ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆم بەڕێوە دەچێت و کارەباکەی بە یەکسانی (50 بە 50) بۆ ڕووسیا و ئۆکراینا دابەش دەکرێت.

•  ئۆکراینا دەبێت ڕێز لە مافی کەمینەکان و زمانی ڕووسی بگرێت و چالاکییە نازییەکان قەدەغە بکات.

 

شێوازی جێبه‌جێكردن: لە کۆتاییدا، ئەم ڕێککەوتنە پابەندکەر دەبێت و ئەنجوومەنێک بە ناوی "ئەنجوومەنی ئاشتی" بە سەرۆکایەتیی دۆناڵد ترەمپ چاودێریی جێبەجێکردنی دەکات و هەر لایەنێک پێشێلی بکات ڕووبەڕووی سزا دەبێتەوە.

 

ئەمەش بزانە: ئەم پلانە لەلایەن ستیڤ ویتکۆف، نێردەی ترەمپ و بە هاوکاریی مارکۆ ڕۆبیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریکا و جارید کوشنەر، زاوای ترەمپەوە ئامادە کراوە، هەرچەندە پلانەکە مەرجی تێدایە کە پێشتر کیێڤ ڕەتی کردوونەتەوە، بەڵام زێلێنسکی بە تەواوی دەرگای لەسەر دانەخستووە.