لە مەغریب نەوەی زێد ڕێبەرایەتیی خۆپیشاندانێکی فراوان دەکات؛ داوای چی دەکەن؟

ئاڤا نیوز

لە سەرەتای ئەم هەفتەیەوە شانشینی مەغریب لە باکووری کیشوەری ئەفریقا، خۆپیشاندانێکی فراوانی بەخۆیەوە بینیی کە گەنجانی سەر بە نەوەی زێد ڕێبەرایەتیی دەکەن (نەوەی زێد ئەو گەنجانەن کە ئێستا تەمەنیان لەنێوان 13 بۆ 28 ساڵی دایە)، خۆپیشاندەران داوای چاکسازی و باشترکردنی خزمەتگوزارییەکانی کەرتی گشتی و بەتایبەتی هەردوو کەرتی تەندروستی و پەروەردە دەکەن.

ئەوەی پێویستە بیزانیت: سەرەتای ناڕەزاییەکان بەهۆی بڵاوبوونەوەی چەند ڕاپۆرتێک دەستیانپێکرد کە باسیان لە گیانلەدەستدانی هەشت ئافرەتی دووگیان لە نەخۆشخانەیەکی حکومی لە شاری ئەکادیری ڕۆژئاوای مەغریب دەکرد، ئەوەش وەک ئاماژەیەک بۆ خراپی خزمەتگوزاری گشتی لە کەرتی تەندروستی ئەو وڵاتەدا وێنا کرا.

چی ڕوویدا: نەوەی زێد کە بە لەدایکبووانی ساڵانی 1997 تا 2012 دەوترێت، ئەو گەنجانەن کە کاریگەرن بە بەکارهێنانی ئینتەرنێت و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و لەوێوە هۆشیاریی و هەڵوێستی خۆیان لەبارەی پرسە کۆمەڵایەتیی و سیاسییەکان دەردەبڕن، بەشێکی ئەو گەنجانە لە مەغریب لەڕێگەی تۆڕی کۆمەڵایەتی دیسکۆرد پێگەیەکیان بۆ گفتوگۆکردن لەسەر دۆخی تەندروستی، خوێندن و ڕووبەڕووبوونەوەی گەندەڵی لە وڵاتەکەیان دروستکرد بەناوی گرووپی "جیلی زێد 212"، ئێستا ئەو گرووپە 12 هەزار ئەندامی هەیە و بڕیاریاندا و ڕۆژانی 27، 28 و 29ـی ئەیلوول خۆپیشادانی فراوانیان لە ڕەباتی پایتەختی وڵاتەکە و چەندین گەورە شاری دیکەی مەغریب ئەنجامدا.

هۆکارە زانراوەکان: خۆپیشاندەران ڕەخنەیان لە خەرجکردنی پارەیەکی زۆر گرت بۆ دروستکردنی ژێرخانی وەرزشی بەتایبەت یاریگاکانی تایبەت بە میوانداریکردنی مۆندیالی 2030 کە مەغریب بە هاوبەشی ئیسپانیا و پرتوگال بەڕێوەی دەبات، داوایانکرد ئەو پارەیە بۆ کەرتی تەندروستی، فێرکردن و ڕووبەڕووبوونەوەی گەندەڵی تەرخان بکرێت.

گۆشەیەکی دیکەی دیمەنەکە: بەدرێژایی چوار ڕۆژی ڕابردوو، حکومەتی مەغریب لەسەر خۆپیشاندانەکە هیچ ڕاگەیێنراو و هەڵوێستێکی نەبووە، بەڵام هێزە ئەمنییەکانی ئەو وڵاتە سەدان گەنجی خۆپیشاندەریان دەستگیرکردووە و دوای لێکۆڵینەوە و دڵنیابوونەوەش لە ناسنامەکانیان ئازادیان کردوون، بەهۆی بەرزکردنەوەی دروشمی "خۆشەویستی بۆ وڵات و پادشا"و داواکارییەکانیشیان کە زیاتر کۆمەڵایەتی و خزمەتگوزاریین، ناڕەزاییەکان تووندوتیژیی یان برینداربوونیان تێدا تۆمار نەکراوە و هێزە ئەمنییەکان زیاتر هەوڵی بڵاوەپێکردنی خۆپیشاندانەکانیان داوە.

پێدراوە ڕاستەکان: بێکاری لەناو گەنجانی مەغریب یەکێکی دیکەیە لە کێشە سەرەکییەکانی نەوەی زێد، کە بەگوێرەی حکومەتی مەغریب ڕێژەی بێکاری لە وڵاتەکەدا 12.8%ـە، لە کەرتی چاودێری تەندروستیشدا بەگوێرەی ڕاپۆرتی ئەمساڵی دامەزراوەی نامبیۆ بۆ چاودێری تەندروستی، مەغریب لەکۆی 99 دەوڵەتی ناو لیستەکە پلەی 94 ـی وەرگرتووە، هاوکات لە مەغریب بۆ هەر 10 هەزار کەسێک چوار پزیشک هەیە، ئەوەش لە ئاستی ستانداردی نێودەوڵەتی کەمترە کە پێویست دەکات بۆ هەر 10 هەزار کەسێک لانیکەم 17 پزیشک بوونی هەبێت.