عێراق بەرەو کام ئاراستە؟

لەدوای پرۆسەی ئازادی عێراق، سەرجەم حکومەتە یەک لەدوای یەکەکان و بەشی زۆری سیاسەتمەدارانی عێراق بەردەوام قسەی پۆپۆلیستی دەکەن، سەرەڕای دروستکردنی وەهم و خەیاڵ، گوتاری تائیفی وڵاتیان بەرەو کارەسات بردووە.

ئەو لێکترازانە نەتەویی و ئایینییەی لە گۆڕپانی سیاسیی عێراق وێناکراوە، بەهۆی ئەم وتارە ناعەقڵانیانەیە کە بە ئامانجی قۆستنەوە و کۆنترۆڵکردنی زیاتری کۆمەڵگە دەرخواردی خەڵک دەدرێن.

ئەم گوتارە بە تێپەڕبوونی کات بۆ نزمترین ئاستی خۆی دابەزیوە، ئامانجیش لێکترازانی زیاتری کۆمەڵگەیە بەتایبەتی لە 20 ساڵی ڕابردوودا، کە هەمیشە سیاسییەکانی نوخبەی حکومڕانی بە  قسەکردنیان لەسەر هەستی تائیفی و ناوچەیی و ڕەگەزپەرستی و، پشتبەستنیان بە وروژاندنی کۆنەپەرستی پێگەی سیاسی خۆیان قایمتر کردووە.

گوتاری ناعەقڵانی و پاوانخوازیی تائیفی تەنیا لە عێراقدا سنووردار نییە، بەڵکو هێشتا لە وڵاتانی وەک ئێران، ڤەنزوێلا، کۆریای باکوور و ڕەنگە لە وڵاتانی دیکەشدا باوبێت.

بەڵام ئەوەی جێگەی سەرنجە هەموو ئەو وڵاتانەی هەوڵی قۆرخکردنی ڕاستییەکان دەدەن و تەنها بە گوتارێکی تاکلایەنە پرۆسەی سیاسی خۆیان بەرەوپێش دەبەن، لەگەڵ ئەوەشدا خەڵک ناچار دەکەن قبوڵیان بکەن.

 

عێراق ئێستا لە دووڕیانێکی تاریکدایە، زیاتر لە ساڵێکە پەرلەمان بێ سەرۆکە و بەهۆی دەستوەردانی ڕەوتە شیعەگەرەکان لە بڕیاری سیاسی، سوننەکان نەیانتوانیوە سەرۆکێک دەستنیشان بکەن.

دەستوەردانی مالیکی لە بڕیارەکانی سەرۆکوەزیران سوودانی، پەرتەوازەبوونی چوارچێوەی هەماهەنگی شیعە لە لایەک و، پەرتەوازەبوونی کورد و نەبوونی یەک گوتاری سیاسی هۆکاری ترن لە سلبیبوونی عێراقێکی بەهێز،  شیعەکان لەنێو یەکتری کۆدەنگ نین و خاڵی هاوبەشیان تەنها گوتاری تائیفی و بەردەوامییانە لە حکومڕانی.

 

گەورەبوون و پەرەسەندنی هێزەکانی حشدی شەعبی و فرەوانبوونی بازنەی داوکارییەکانیان، حکومەتی سوودانی خستووەتە بەردەم ئەگەرێکی خراپ، ئەویش ئایا هێزە چەکدارەکانی عێراق ئەرک و ڕۆڵیان چییە؟! بەوپێیەی لە هەر پێکدادانێکی سەربازی لە ناوچەکە ئەگەر ڕووبدات، هێزەکانی حشدی شەعبی خۆیان پێ تاکە هێزی بەرگرییە و دەبێ لە هەموو پرسێکیش قسەی خۆیان هەبێت.

 

ئەو لێکترازان و تاریکییەی باڵی بەسەر گۆڕەپانی سیاسیی عێراق کێشاوە، ئەنجامەکەی لە هەڵبژاردنی داهاتوو جوانتر ڕوون دەبێتەوە، خۆ ئەگەر دەستوەردانی وڵاتانی ئیقلیمی لەسەر بڕیاری سیاسیدا نەبێت، ئەوا عێراق دەمێک بوو تووشی گەورەترین لێکترازان دەبوو، هەر چەندە مانەوە و بەهێزیی بەشێک لە سیاسییەکانی عێراق بریتییە لەو بەرژەوندییە ئیقلیمییەی هەندێ گرووپ و سیاسییەکانی عێراق لەگەڵ یەکتریاندا هەیە، هەر ئەوەش وای کردووە هەندێ گرووپی چەکداری حەشد شەڕی ئیقلیمی وڵاتانی دراوسێ بۆ عێراق ڕابکێشن.

گەر لە دۆخی عێراق ورتر بڕوانیت بەڕوونی بۆت دەردەکەوێت کە ئێستا عێراق لەسەر بۆمێکی چێنراوە، خێت و تەوقیتەکەی لەدەست ئەجێندای وڵاتانی ئیقلیمییە، ئەوانیش کەی بیانەوێت بە چەقەنەیەک چەند گرووپێکی ناوەکی کە ڕاستەوخۆ فەرمان لە دەزگا هەواڵگرییەکانی ئەو وڵاتانە وەردەگرن و کەی بیانەوێت دۆخی وڵات تێکدەدەن.

هێرشی چەکداری ئەو گرووپانە لەم دوایە بۆ سەر زنجیرە چێشتخانە ئەمەریکییەکان لە بەغدا ڕاستی ئەوەی دەرخست کە هێزە نیزامی و هێزە ئەمنییەکانی دەوڵەت لە ئاست هەڕەشەی ئەو گرووپە چەکدارنە چەندە لاوازن. خۆ ئەگەر بێینە سەر دەسەڵاتی دادوەری، بەوپێیەی دەسەڵاتی دادوەری یەکێکە لە پیرۆزترین و بەرزترین پیشەکان، ئەوا دەبینین دەسەڵاتی دادوەری بەرامبەر هەڕەشە و دەستوەردانی گرووپە چەکدارەکان لە چ ئاستێک دایە.