ئەی‌ تی‌ ئێمەکانیش پێویستییان بە هاوکارییە

پڕۆسەی گۆڕینی شێوازی وەرگرتنی مووچە لە سیستەمە نەریتییەکەوە بۆ سیستەمی بانکی لە ڕێگەی پڕۆژەی "هەژماری من"، هەنگاوێکی ستراتیژی و گرنگە بەرەو ڕێکخستنەوەی ژێرخانی دارایی و بەدیجیتاڵکردنی ئابووریی هەرێمی کوردستان. ئەم پڕۆژەیە تەنیا گۆڕینی شوێنی وەرگرتنی مووچە نییە لە پەنجەرەی ژمێریاریی بانکەکان یاخود فەرمانگەکانەوە بۆ دەرچەی ئامێرەکانی ATM، بەڵکوو ئامانجە سەرەکییەکەی گواستنەوەی کۆمەڵگەیە لە ئابوورییەکی "کاش-بەند" (نەختینەیی) کە تێیدا هەموو مامەڵەکان بە پارەی کاش دەکرێن، بۆ ئابوورییەکی بانکیی پێشکەوتوو کە تێیدا هەژمارەکان دەبنە بڕبڕەی پشتی جووڵەی دارایی و مامەڵە داراییەکان.

لە بنەمای زانستی بانکی و لە ئەزموونی وڵاتانی جیهاندا، هیچ بانکێک یاخود سیستەمێکی بانکی نییە کە بتوانێت لە یەک کاتدا تەواوی ئەو پارەیەی لە هەژمارەکاندا هەیە بە شێوەی کاش بۆ هەموو مووچەخۆران یاخود بەکارهێنەران دابین بکات. ئامێرەکانی ATM لە بنەڕەتدا وەک کۆگایەکی کاتیی پارە بۆ پێداویستییە کتوپڕەکان کار دەکەن و توانایەکی دیاریکراویان هەیە بۆ هەڵگرتنی نەختینە. هەر بۆیە کاتێک گوشارێکی نائاسایی دەکەوێتە سەر ئامێرەکان و هەموو مووچەخۆرێک دەیەوێت لە یەکەم ڕۆژی دابەشکردنی مووچەدا تەواوی باڵانسەکەی ڕابکێشێت، ئەمە دەبێتە هۆی خاڵیبوونەوەی خێرای ئامێرەکان و دروستبوونی قەیرانی نەختینە؛ ئەمەش کردارێکی داراییە کە لە هیچ شوێنێکی دنیای پێشکەوتوودا بەو شێوەیە ئەنجام نادرێت.

پڕۆژەی "هەژماری من" لە کرۆکدا بۆ ئەوە هاتووە متمانەی نێوان هاووڵاتی و سیستەمە بانکییەکان دروست بکاتەوە و خزمەتگوزارییەکانی وەک قەرز، کڕینی قیست، گواستنەوەی پارە و پاراستنی سەرمایە بۆ مووچەخۆران فەراهەم بکات. کاتێک مووچەخۆر دەبێتە خاوەنی هەژمارێکی بانکیی فەرمی، دەرفەتێکی نوێی بۆ دەکرێتەوە تا سوود لەو ئاسانکارییە بانکییانە وەربگرێت کە پێشتر تەنیا بۆ پۆلێکی دیاریکراوی بازرگانان بەردەست بوون.

بەڵام بۆ ئەوەی ئەم پڕۆسەیە لە قۆناغی سەرەتایییەوە بەرەو سەرکەوتنێکی گشتگیر هەنگاو بنێت، ناتوانین تەنیا لۆمەی مووچەخۆر بکەین کە بۆچی هەموو پارەکەی ڕادەکێشێت، چونکە لە ڕاستیدا هاووڵاتی کاتێک دەبینێت زەمینەی پێویست بۆ خەرجکردنی پارەکەی بە شێوەی ئەلیکترۆنی بۆ ساز نەکراوە، ناچار دەبێت پەنا بۆ کاش ببات. بۆ چارەسەری بنەڕەتیی ئەم کێشەیە و کەمکردنەوەی فشار لەسەر ئامێرەکان، پێویستە هەنگاوی یاسایی و کارگێڕی بنرێت بۆ ئەوەی بەکارهێنانی ئامێرەکانی پارەدانی ئەلیکترۆنی (POS) لە بازاڕدا بکرێتە ناچاری.

بۆ ئەوەی کەرتی تایبەت و خاوەنکارەکان، لە مارکێتە بچووکەکانەوە تا کۆمپانیا و بزنسە گەورەکان، بە پەرۆشەوە بەرەو بەکارهێنانی ئامێری POS و سیستەمی بانکی هەنگاو بنێن، پێویستە ستراتیژییەتێکی هەمەجۆری هاندەر پەیڕەو بکرێت کە وایان لێ بکات ئەم گۆڕانکارییە وەک دەرفەتێکی گەشەکردن ببینن نەک وەک ئەرکێکی زیادە. ئەمەش لە ڕێگەی چەندین میکانیزمەوە دەکرێت:

یەکەم: هاندەرە دارایی و باجییەکان

یەکێک لە کاریگەرترین ڕێگاکان بۆ ڕاکێشانی خاوەنکارەکان، پێشکەشکردنی داشکاندنی ڕاستەوخۆیە لە باجی ساڵانە بۆ ئەو شوێنانەی کە ڕێژەیەکی دیاریکراوی فرۆشیان بە شێوەی دیجیتاڵی ئەنجام دەدەن. هەروەها دەکرێت بانکەکان بۆ ماوەیەک هیچ بڕە پارەیەک (Commission) لە خاوەنکارەکان وەرنەگرن لە بەرامبەر هەر مامەڵەیەکی ئەلیکترۆنی، ئەمەش تێچووی بازرگانییان کەم دەکاتەوە.

دووەم: ئاسانکاری بۆ وەرگرتنی قەرز و سەرمایە

بۆ بزنسە بچووک و مامناوەندەکان، دەکرێت هەبوونی چالاکیی بانکی و بەکارهێنانی ئامێری POS بکرێتە پێوەرێک بۆ پێدانی "قەرزی بێسوود" یان "قەرزی گەشەپێدان". کاتێک بانک دەبینێت بزنسێک سووڕێکی دارایی ڕوونی هەیە لە ڕێگەی ئامێرەکانی POS، دەتوانێت بە ئاسانی متمانەی پێ بکات و ئاسانکاریی دارایی بۆ بکات بۆ فراوانکردنی کارەکەی، ئەمەش هاندەرێکی گەورەیە بۆ بازرگان و بزنسەکانیان.

سێیەم: دابینکردنی تەکنەلۆژیا و پشتیوانیی بێبەرامبەر
پێویستە بانکەکان ئامێرەکانی POS بە شێوەیەکی خۆڕایی یان بە نرخێکی زۆر کەم دابین بکەن و پشتیوانیی تەکنیکیی بەردەوامیان پێشکەش بکەن. بۆ بزنسە گەورەکان، دەکرێت سیستەمی ژمێریاریی پێشکەوتوو لەگەڵ ئامێرەکاندا ببەسترێتەوە کە یارمەتییان بدات لە ڕێکخستنی کۆگا و فرۆشەکانیان، ئەمەش وەک خزمەتگوزارییەکی زیادە پێیان بدرێت.

چوارەم: دروستکردنی کێبڕکێ لە ڕێگەی خەڵاتی دارایی

کاتێک بانکەکان گێڕانەوەی بەشێک لە پارە (Cashback) بۆ ئەو کڕیارانە کارا دەکەن کە کارت بەکار دەهێنن، ئەمە خواستی کڕین لەو شوێنانە زیاد دەکات کە ئامێری POSیان هەیە. ئەمەش وای لێ دەکات ئەو خاوەنکارانەی ئامێرەکەیان نییە، هەست بکەن کڕیارەکانیان لەدەست دەدەن و خۆبەخۆ ناچار بن بۆ ڕاکێشانی کڕیار، پەنا بۆ بەکارهێنانی POS ببەن.

پێنجەم: ناساندن و برەوپێدانی بازرگانی

بانکەکان دەتوانن لە ڕێگەی پلاتفۆرمەکانی خۆیانەوە، ڕیکلام و ناساندن بۆ ئەو مارکێت و کۆمپانیایانە بکەن کە ئامێری POS بەکار دەهێنن و وەک شوێنی "دۆستی دیجیتاڵ" ناویان ببەن. ئەم جۆرە لە ناساندن دەبێتە هۆی ئەوەی بزنسەکان هەست بکەن بەکارهێنانی سیستەمەکە پێگەی بازاڕیان بەهێزتر دەکات.

بەم شێوەیە کاتێک خاوەنکار دەبینێت بەکارهێنانی سیستەمی بانکی دەبێتە هۆی کەمبوونەوەی باج، دەستکەوتنی قەرزی ئاسان و زیادبوونی کڕیارەکانی، ئیتر پێویستی بە هیچ جۆرە ناچارکردنێکی یاسایی نابێت و خۆی دەبێتە پێشەنگ لە جێبەجێکردنی ئەم پڕۆسە نیشتمانییەدا.

ئەم هەنگاوانە دەبنە هۆی ئەوەی بازاڕ بە خێرایی خۆی لەگەڵ سیستەمی پارەدانی ئەلیکترۆنی و بەکارهێنانی کارتی بانکی بگونجێنێت و ژێرخانێکی فراوان بۆ مووچەخۆر بڕەخسێت. کاتێک هاووڵاتیی مووچەخۆر دەبینێت دەتوانێت لە کڕینی پێداویستیی ڕۆژانە، سووتەمەنی، چارەسەری پزیشکی و هەموو چالاکییە بازرگانییەکاندا کارتەکەی بە شێوەیەکی سەلامەت بەکار بهێنێت، ئیتر پێویستییەک نابینێت بۆ ئەوەی لە سەرەی درێژی بەردەم ئامێرەکان بوەستێت و هەموو پارەکەی بکاتە کاش.

لە کۆتاییدا؛ ئەگەر ئەم ڕێگەچارە بنەڕەتییانە و هەنگاوە گرنگانە بۆ ڕێکخستنی بازاڕ نەگیرێنە بەر، تەنیا زیادکردنی ژمارەی ئامێرەکانی ATM سوودێکی ئەوتۆی نابێت. زیادکردنی ئامێرەکان بەبێ بڵاوکردنەوەی ئامێری POS و چەسپاندنی سیستەمی دیجیتاڵی، تەنیا وەک دەرزییەکی ئازارشکێن وایە کە کێشەکە بە شێوەیەکی کاتی و ڕووکەشی چارەسەر دەکات. سەرکەوتنی ڕاستەقینە بە هاوکارییەکی سێقۆڵی لە نێوان بانکەکان بە دابینکردنی تەکنەلۆژیا و خزمەتگوزاریی ئەلیکترۆنی و POS، حکومەت بە دەرکردنی ڕێنماییە ناچارییەکان و هاووڵاتییان بە گۆڕینی کولتووری مامەڵەکردن دێتە دی.