لەم مانگەوە نزیکەی 20%ی مووچەی فەرمانبەران و 7%ی مووچەی خانەنشینان دەبڕدرێت

ئاڤا نیوز

لەم مانگەوە لێبڕینێکی دیکە دەخرێتە سەر مووچەی بنەڕەتی فەرمانبەران و خانەنشینانی هەرێمی کوردستان. بەپێی زانیارییەکان، بڕی 9.5%ـی دیکە لە مووچەی بنەڕەتی فەرمانبەران و 6.84% لە مووچەی خانەنشینان دەبڕدرێت، بەمەش کۆی لێبڕینی مووچەی فەرمانبەران دەگاتە 19.5%. ئەم بڕیارە وەک قەرەبووی ئەو جیاوازییەی 10 ساڵی ڕابردوو دێت کە بەغدا داوای دەکات.

وێنە گەورەکە: بەپێی یاسای خانەنشینی یەکگرتووی عێراق ژمارە 9ـی ساڵی 2014. دەبێت 10%ـی مووچەی بنەڕەتی فەرمانبەران بۆ سندوقی خانەنشینی ببڕدرێت. لەکاتێکدا ئەم بڕیارە لە ساڵی 2014ـەوە لە عێراق جێبەجێ کراوە، لە هەرێمی کوردستان تەنیا 7% لە فەرمانبەران وەرگیراوە. دوای هاوتاکردنی مووچەی خانەنشینان لە 2024-06-30، بەغدا داوای کردووە کە فەرمانبەرانی کوردستان جیاوازییەکەی 10 ساڵی ڕابردوو قەرەبوو بکەنەوە.

ئەم قەرەبووکردنەوەیە بە یەک گوژمە نابێت و مانگانە بە قیست لە مووچە دەبڕدرێت. تەواوی ئەو فەرمانبەرانەی لە 2014-01-01 یان دواتر دامەزراون، لەگەڵ ئەو خانەنشینانەی لە 2014 بەدواوە خانەنشین بوون، دەگرێتەوە. هەندێک لەم کەسانە قەرزێکی زۆریان لەسەرە کە دەگاتە سێ، چوار ملیۆن یان زیاتر.

لێدوانی فەرمی: بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی خانەنشینی هەرێمی کوردستان بە ئاڤای ڕاگەیاند، لێبڕینەکە لەم مانگەوە جێبەجێ دەکرێت. قەرزەکە لە فەرمانبەران بە ماوەی سێ ساڵ و لە خانەنشینان بە پێنج ساڵ وەردەگیرێتەوە.

شێوازی جێبەجێکردن: بۆ فەرمانبەران، لەم مانگەوە 9.5%ـی دیکەی مووچەی بنەڕەتییان لێ دەبڕدرێت، واتە لە هەر 100 هەزار دینار، 9 هەزار و 500 دینار دەبڕدرێت. بەمەش کۆی لێبڕینەکان دەگاتە 19.5%. بۆ نموونە، ئەگەر فەرمانبەرێک مووچەی بنەڕەتی 380 هەزار دینار بێت، بڕی 74 هەزار دیناری بۆ خانەنشینی و قەرەبووکردنەوەی قەرزەکە لێدەبڕێت.

بۆ خانەنشینان، مانگانە 6.84% لە مووچەی بنەڕەتییان دەبڕدرێت. بەهۆی خانەنشینبوونیان، 10%ـی بنەڕەتیان لێ نابڕدرێت وەک فەرمانبەران، بەڵکو تەنیا قەرزەکانیان لێ دەگێڕدرێتەوە.

ئەوەی پێویستە بیزانیت: ئەم لێبڕینە هیچ پەیوەندییەکی بە حکومەتی هەرێمی کوردستانەوە نییە، بەڵکو لەسەر بڕیاری وەزارەتی دارایی عێراق و تەیف سامی، وەزیری دارایی عێراق، جێبەجێ دەکرێت. سەرەتا بەغدا ویستوویەتی قەرزەکە لە ماوەیەکی کەمدا وەربگرێتەوە، بەڵام وەزارەتی دارایی هەرێم ڕازی نەبووە و ئێستا کراوەتە سێ بۆ پێنج ساڵ.