چین: دەبێت قاپی برنجی وزە لە دەستی خۆماندا بێت

ئاڤا نیوز

ئاسایشی وزە لە مێژە لە پێشینەی کارەکانی سەرکردەکانی چین بووە و وڵاتەکە بۆ نەوتی خاو پشت بە وڵاتانی دیکە دەبەستێت و نزیکەی 70%ـی نەوتی بەکارهاتوو هاوردە دەکات، شی جینپینگ، سەرۆکی چین، چەندین جار وتوویەتی، "دەبێت قاپی برنجی وزە لە دەستی خۆماندا بێت."

وێنە گەورەکە: تینوێتی چین بۆ نەوت، کاریگەرییەکی نەخوازراوی لەسەر بازاڕی جیهانی هەبووە، بەجۆرێک یارمەتی دەربووە لە جێگیرکردنی نرخی نەوت، کە لە مانگی 10دا نزیکەی نزمترین ئاستی لە پێنج ساڵی ڕابردوودا تۆمار کرد. نرخی برێنت، نزیکەی بە 65 دۆلار بۆ هەر بەرمیلێک مامەڵەی پێوەدەکرێت و لە ئەمساڵدا 13% دابەزیوە.

لە بەرامبەردا، ئەمریکا لە پڕکردنەوەی یەدەگە نەوتییەکانی دواکەوتووە، کە لە نزمترین ئاستی 40 ساڵی ڕابردوودان. دۆناڵد ترەمپ بەڵێنی دابوو لە دوای گەڕانەوەی بۆ پۆستی سەرۆکایەتی ئەمریکا، یەدەگەکانی وڵاتەکەی پڕ بکاتەوە، بەڵام تا ئێستا تەنیا بەبڕێکی کەم نەوتی خاوی کڕیوە.

هەوڵەکانی چین بۆ کەمکردنەوەی پشت بەستن بە نەوتی هاوردە:

بۆ کەمکردنەوەی پشتبەستنی بە نەوتی هاوردە، چین سەدان ملیار دۆلاری خەرج کردووە بۆ بووژاندنەوەی بەرهەمهێنانی نەوتی ناوخۆیی و دروستکردنی گەورەترین پیشەسازی ئۆتۆمبێلی کارەبایی لە جیهاندا. هەروەها بە نرخی هەرزانتر نەوتی لەو وڵاتانە کڕیوە کە سزادراون بەنمونەی ئێران.

چین لە ساڵی 2004 دەستی بە دروستکردنی یەدەگی نەوتی ستراتیژی خۆی کرد. دوای نزیکەی دوو دەیە پەرەپێدان، وڵاتەکە گەورەترین بنکەی یەدەگی نەوتی هەم ژێرزەوی و هەم سەرزەوی دروست کردووە.

ئەوەی پێویستە بیزانیت: چین قەبارەی یەدەگەکانی خۆی ئاشکرا ناکات، بەڵام بەپێی داتاکان مەزەندە دەکرێت قەبارەی یەدەگی نەوتی چین بگاتە 1.2 ملیار بۆ 1.3 ملیار بەرمیل نەوت.

ئەوەی پێشبینی دەکرێت: چین توانای زۆری هەیە بۆ گلدانەوەی نەوتی زیاتر و تا ئێستا تەنیا نزیکەی 60%ـی توانای گلدانەوەی خۆی بەکارهێناوە و پێشبینی دەکرێت تا کۆتایی ئەمساڵ 124 ملیۆن بەرمیل بۆ یەدەگی نەوتی زیاد بکات.