عێراق لە لیستی بودجەی وەبەرهێنان ناوی هەرێمی کوردستان دەسڕێتەوە

ئاڤا نیوز

بەپێی ئەو بەڵگەنامە فەرمییانەی کە دەست "ئاڤا میدیا" کەوتوون، حکومەتی فیدراڵی عێراق بۆ ساڵی 2024، سەرەڕای تەرخانکردنی 5 تریلیۆن دینار بۆ بودجەی وەبەرهێنانی هەرێمی کوردستان، دینارێکی بۆ خەرج نەکردووە، ئەمەش بە ڕوونی ستەمێکی ئاشکرا لە پڕۆژە خزمەتگوزاری و ستراتیژییەکانی هەرێمی کوردستان نیشان دەدات.

بەڵگەنامەی فەرمی: بەگوێرەی بەڵگەنامەکان کە لەلایەن دەستەی گشتیی چاودێریکردنی داهاتە فیدڕاڵییەکانەوە ئامادەکراون، بە وردی داهات و خەرجییەکانی دەوڵەتی عێراق بۆ ساڵی 2024 شی دەکەنەوە و جیاوازییەکی زۆر لەنێوان پارەی تەرخانکراو و پارەی خەرجکراوی ڕاستەقینە بۆ هەرێمی کوردستان دەردەخەن.

ژمارەکان وادەڵێن: بەپێی بەشی "تەرخانکراوەکان"، کۆی گشتیی بودجەی پەسەندکراوی عێراق بۆ ساڵی 2024 نزیکەی 204 تریلیۆن دینار بووە، کە تێیدا بودجەی وەبەرهێنان 46  تریلیۆن دینار بووە، پشکی هەرێمی کوردستان لە وەبەرهێنان 5 تریلیۆن دینار بووە. بەڵام، لە بەشی "خەرجییەکان دا، کە باس لە پارەی خەرجکراوی ڕاستەقینە دەکات، کارەساتەکە ئاشکرا دەبێت، کە بەم شێوەیەی خوارەوەیە:

کۆی خەرجیی وەبەرهێنان لە عێراق 25  تریلیۆن دینار بووە. خەرجیی وەبەرهێنان بۆ هەرێمی کوردستان، هیچ بڕە پارەیەک تۆمار نەکراوە و ناوی هەرێمی کوردستان لە لیستی خەرجییەکانی وەبەرهێناندا بە تەواوی سڕاوەتەوە. ئەمەش بە واتای ئەوە دێت کە 100%ـی بودجەی وەبەرهێنانی هەرێمی کوردستان ڕاگیراوە.

ستەمکارییەکە تەنیا بودجەی وەبەرهێنانی نەگرتووەتەوە، بەڵکو لە بودجەی بەکارخستنیشدا کە تایبەتە بە مووچە و خەرجیی ڕۆژانە، جیاوازیی گەورە هەیە:

پارەی تەرخانکراو بۆ هەرێمی کوردستان 16 تریلیۆن دینارە، پارەی خەرجکراو بۆ هەرێمی کوردستان (بەکارخستن) تەنیا 11 تریلیۆن دینارە. ئەمەش نیشانی دەدات کە تەنانەت لە بودجەی بەکارخستنیشدا بڕی 5 تریلیۆن دینار کەمتر بۆ هەرێم خەرج کراوە.

ئەوەی پێویستە بیزانیت: ئەم ژمارانە بە ڕوونی دەریدەخەن کە حکومەتی فیدراڵی، بە شێوەیەکی سیستماتیک، پڕۆژەکانی ئاوەدانکردنەوە و وەبەرهێنانی لە هەرێمی کوردستاندا بە تەواوی پەکخستووە و تەنانەت بودجەی بەکارخستنیشی بەپێی ڕێککەوتنەکان خەرج نەکردووە، ئەمەش زیانێکی گەورەی بە ژێرخانی ئابووری و ژیانی هاووڵاتیانی هەرێمی کوردستان گەیاندووە.

لەلایەکی دیکەوە: بەپێی ڕاپۆرتی فەرمیی وەزارەتی دارایی عێراق سەبارەت بە داهات و خەرجییەکانی شەش مانگی یەکەمی ساڵی 2025، کۆی داهاتەکانی دەوڵەت گەیشتووەتە 62 ترلیۆن دینار و 92%ـی ئەم داهاتە لەسەر نەوت بووە. لە هەمان ماوەدا تەنیا پێنج تریلیۆن دینار بۆ هەرێمی کوردستان خەرج کراوە.