وردەکاری ڕێککەوتنی حەماس و ئیسرائیل

ئاڤا نیوز

 

لە پێشهاتێکی چارەنووسسازدا و دوای هەوڵە دیپلۆماسییە چڕەکان، ئیسرائیل و بزووتنەوەی حەماس لەسەر جێبەجێکردنی قۆناغی یەکەمی ڕێککەوتنی ئاشتی ڕێککەوتن، کە بە گرنگترین هەنگاو دادەنرێت بەرەو کۆتاییهێنان بەو شەڕەی لە ساڵی 2023ەوە دەستی پێکردووە. ڕێککەوتنەکە بە نێوەندگیریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و پشتیوانیی وڵاتانی قەتەر، میسر و تورکیا بەڕێوەچووە.

 

لێدوانی فەرمی: بەرپرسێکی ئاگادار لە دانوستانەکان ڕایگەیاند: "ئەمە ساتێکی پڕ لە هیوایە بۆ خێزانەکانی هەردوولا؛ هەنگاوێکی بچووکە، بەڵام مانادارە بەرەو ئاشتی."

 

خاڵە سەرەکییەکانی ڕێککەوتنەکە: بەگوێرەی زانیارییەکان، قۆناغی یەکەم چەند خاڵێکی گرنگ لەخۆدەگرێت، لەوانە:

 

-ئاگربەست: ڕاگرتنی دەستبەجێی شەڕ و پێکدادانەکان دوای پەسەندکردنی لەلایەن کابینەی ئیسرائیلەوە.
-ئازادکردنی بارمتەکان: بزووتنەوەی حەماس نزیکەی 20 بارمتەی ئیسرائیلی ئازاد دەکات.
-ئاڵوگۆڕی زیندانیان: لە بەرامبەردا، ئیسرائیل نزیکەی 1700 زیندانیی فەلەستینی ئازاد دەکات، کە 250 کەسیان سزای زیندانیی هەتاهەتایییان بەسەردا سەپێنراوە.
-کشانەوەی هێزەکان: هێزەکانی ئیسرائیل لە ماوەی 72 کاتژمێردا پاشەکشە دەکەن بۆ هێڵێکی دیاریکراو لە ناو کەرتی غەززە.
-هاوکاریی مرۆیی: ڕێگە بە گەیشتنی هاوکارییە مرۆییەکان دەدرێت لە ڕێگەی ئەو ڕێڕەوانەوە کە لەژێر سەرپەرشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان و مانگی سووردان.

میکانیزمی جێبەجێکردن

 

ڕێککەوتنەکە لە ماوەی 72 کاتژمێردا لەنێوان 10 بۆ 13ی تشرینی یەکەم (ئۆکتۆبەر) جێبەجێ دەکرێت. لایەنە نێوەندگیرە هەرێمییەکان هەماهەنگیی لۆجستی و ئەمنیی پرۆسەکە دەکەن. هەردوولا لیستی ناوی بارمتە و زیندانییەکانیان ئاڵوگۆڕ کردووە و ڕێوشوێنی ئەمنیی توند گیراوەتەبەر بۆ ڕێگریکردن لە هەر پێکدادانێک لە کاتی گواستنەوەی کەسەکاندا.

 

هاوکات، ئیدارەی ترەمپ لە ڕێگەی پلانێکی 20 خاڵییەوە چاودێریی جێبەجێکردنی ڕێککەوتنەکە دەکات و بڕیارە دۆناڵد ترەمپ لە 13ی ئۆکتۆبەر وتارێک بۆ ڕای گشتی پێشکەش بکات.

 

هەنگاوەکانی داهاتوو و کێشە چارەسەرنەکراوەکان

 

سەرکەوتنی ئەم قۆناغە ڕێگا بۆ گفتوگۆی قۆناغەکانی داهاتوو خۆش دەکات کە بریتین لە ئاوەدانکردنەوەی غەززە و چارەسەرکردنی کێشەی حوکمڕانی. لەگەڵ ئەوەشدا، چەندین بابەتی ئاڵۆز هێشتا ماون و لەسەر مێزی گفتوگۆ دەبن، لەوانە:

-نەخشەی کۆتایی کشانەوەی ئیسرائیل.
-چارەنووسی حوکمڕانی لە کەرتی غەززە.
-میکانیزمی چاودێری و پشتڕاستکردنەوە بۆ قۆناغەکانی داهاتوو.
-پرسی چەکداماڵینی حەماس.

 

لەکاتێکدا ڕێکخراوە فریاگوزارییە نێودەوڵەتییەکان خۆیان ئامادە دەکەن بۆ گەیاندنی هاوکاری بە کەرتی غەززە و خێزانەکان بە ئومێدەوە چاوەڕێی گەڕانەوەی ئازیزانیان دەکەن، جیهان بە وردی چاودێریی ئەم پێشهاتە دەکات.